Research Institute of Forests and Rangelands The Iranian Journal of Botany 1029-788X 31 2 2025 12 22 Adaptive Shoot Structures of Selected species of the Boraginaceae and Heliotropiaceae in the Flora of Armenia ساختارهای تطبیقی ساقه در گونه‌های منتخب از تیره‌های Boraginaceae و Heliotropiaceae در فلور ارمنستان 242 255 134935 10.22092/ijb.2025.370641.1546 EN Arpine Achoyan A. Takhtajyan Institute of Botany, National Academy of Sciences of the Republic of Armenia, Yerevan, Armenia & International Scientific-Educational Center of NAS RA, Department of Plant Diversity and Ecosystem Research, Yerevan, Armenia Gogar Oganezova A. Takhtajyan Institute of Botany, National Academy of Sciences of the Republic of Armenia, Yerevan, Armenia Journal Article 2025 09 08 Using several Boraginaceae and Heliotropiaceae species from Armenia as examples, this study identifies ecologically important anatomical traits within these taxa. Based on both abiotic factors and structural data obtained from shoot analysis, the examined species were classified into three habitat types. The mesophyte group comprises <em>Myosotis alpestris, Heliotropium europaeum, H. supinum, Buglossoides tenuiflorum</em>, and <em>Anchusa arvensis</em> subsp. <em>orientalis. </em>The mesoxerophyte group includes <em>Nonea polychroma, N. pulla</em>, and <em>Tournefortia sibirica</em>.  The xerophyte group encompasses <em>Onosma sericea, O. gracilis</em>, and <em>Alkanna orientalis</em>. Mesophytes possess dorsiventral leaves and poorly developed mechanical tissues. Mesoxerophytes exhibit isopalisade leaves, podium-type trichomes, and druse crystals within the pith and xylem. Xerophytes display distinctly xeromorphic characteristics, such as the presence of several trichome types, well-developed mechanical tissues, and a multilayered palisade mesophyll. This study refines previous ecological classifications, identifies key adaptive features, and demonstrates the diagnostic value of anatomical traits as indicators of environmental specialization. The results confirm that ecologically significant characteristics of different organs often complement one another, jointly determining the degree of species adaptation to their habitats and their specific traits. با استفاده از نمونه‌هایی از برخی گونه‌های تیره‌های Boraginaceae<em> </em>و<em> </em>Heliotropiaceae<em> </em>در ارمنستان، ویژگی‌های تشریحی با اهمیت بوم‌شناختی برای این گروه ازآرایه ها شناسایی شد.<strong> </strong>مطالعه حاضر، با تکیه بر<strong> </strong>عوامل غیرزنده و داده‌های ساختاری به‌دست‌آمده از تحلیل صفات تشریحی ساقه‌ها، گونه‌ها را در سه نوع زیستگاه طبقه‌بندی می‌کند.<strong> </strong>گروه مزوفیت شامل<strong> </strong>Myosotis<strong> </strong>alpestris، Heliotropium europaeum، H. supinum، Buglossoides tenuiflorum  و Anchusa arvensis subsp. orientalis است. گروه مزوگزروفیت شامل Nonea polychroma، N. pulla وTournefortia sibirica  می‌شود. در نهایت، گروه گزروفیت شامل Onosma sericea، O. gracilis  وAlkanna orientalis<strong> </strong> می­باشد. مزوفیت‌ها دارای برگ‌های پشتی–شکمی (dorsiventral) و بافت مکانیکی کم بودند، در حالی که در مزوگزروفیت‌ها برگ‌های با پارانشیم نردبانی در هر دوسطح، کرک‌های روی برجستگی‌های اپیدرم و بلورهای اکسالات کلسیم در مغز و چوب دیده می‌شوند. گزروفیت‌ها ویژگی‌های بارز خشکی‌زی از جمله انواع مختلف کرک، بافت‌های مکانیکی توسعه‌یافته و لایه‌های چندگانه پارانشیم نردبانی را نشان دادند. این پژوهش طبقه‌بندی‌های بوم‌شناختی پیشین را اصلاح می‌کند، ویژگی‌های کلیدی سازگاری را مشخص می‌سازد و بر اهمیت صفات تشریحی به‌عنوان شاخص‌های قابل‌اعتماد بوم‌شناختی تأکید می‌نماید. ثابت شده است که ویژگی‌های بوم‌شناختی مهم اندام‌های مختلف اغلب مکمل یکدیگر هستند و به طورمؤثری میزان سازگاری گونه‌ها با محیط را اصلاح و ویژگی‌های فردی آن‌ها را تضمین می‌نمایند. https://ijb.areeo.ac.ir/article_134935_cca9e0497c50e635ff24186782b30677.pdf